در سال 1391 اتفاقی در یکی از مساجد جنوب غربی تهران در منطقه 17 رخ داد که به علت رسانه ای شدن مورد توجه زیادی قرار گفت. ماجرا از این قرار بود که جنب مسجد ساخت و سازی صورت می گیرد و مجری چند ملک را تجمیع می کند و شروع به ساخت و ساز می کند. بعلت تخریب بناهای قدیمی و گودبرداری زمین، ابتدا دیوار مسجد ترکی بر می دارد و آسیب می بیند.
اولین کاری که باید از نظر حقوقی انجام می گرفت تامین دلیل بود تا کارشناس رسمی دادگستری میزان آسیب وارد شده را تخمین زده و کارهایی که باید انجام می گرفت را باید مطرح می کرد و در صورت جدی بودن باید از پیشبرد کار جلوگیری می شد تا اصول ایمنی مورد نظر اعمال گردد. متاسفانه این سهل انگاری توسط کارگزاران مسجد صورت گرفت و تامین دلیل صورت نپذیرفت.
در ادامه که آسیب های وارد شده به مسجد جدی تر شد یک شب پس از اتمام نماز جماعت و در حالیکه هنوز تعدادی از نمازگزاران خانم در مسجد مانده بودند سقف مسجد فروریخت و شش نفر از خانم های نمازگزار زیر آوار جان دادند که بازتاب مطبوعاتی گسترده ای داشت.
در رسیدگی حقوقی به این پرونده علاوه بر هیئت امنا و امام جماعت (مسجد) که به نوعی جز متهمین و مقصرین بودند پیمانکار، مجری، مالک زمین و شهرداری هم تحت تعقیب قضایی قرار گرفتند. بدین ترتیب پرونده رسیدگی به این مسجد در دادسرای جنایی تشکیل شد و افرادی که تحت تعقیب قرار گرفته بودند من جمله هیئت امنا و امام جماعت با وساطت مرکز (به طرفیت مسجد) احضار شدند.
در کارشناسی اولیه که برای تعیین تقصیر به عمل آمد هیئت امنا و امام جماعت یعنی مسجد به میزان 70 درصد، و شهرداری و مالک و مجری هر کدام 10 درصد مقصر شناخته شدند که مشخص است اگر از همان ابتدای ماجرا کارهای حقوقی انجام می شد و تامین دلیل صورت می گرفت مسجد به این میزان مقصر شناخته نمی شد.
نکته قابل توجه این بود که هر چند کارگزاران مسجد سهل انگاری کرده بودند اما این نتیجه کارشناسی اجحاف در حق مسجد بود. در ادامه کار با ورود دفتر حقوقی مرکز رسیدگی به امور مساجد و با اعتراضی که به تعیین میزان تقصیر شد هیئت سه نفره میزان تقصیر هیئت امنا را که 7 نفر بودند در مجموع10 درصد اعلام و مجری و پیمانکار را 70 درصد مقصر دانست. در نتیجه پیمانکار خاطی که متواری بود با پیگیری های قضایی دستگیر شد. دادگاه هم به همین میزان طرفین را محکوم نمود و مقرر گشت 7 عضو هیئت امنا در مجموع 10 درصد دیه این شش نفر خانم متوفی را پرداخت کنند.
اقدام بعدی که باید مورد توجه قرار می گرفت خسارت خود سازه مسجد بود که تخریب شده بود. بنابراین دادخواست تامین دلیل داده شد، میزان خسارت وارد شده مشخص گشت و به هیئت امنا ابلاغ شد. به تبع آن هم دادخواست مطالبه خسارت ها در مجتمع قضایی مطرح و رای قطعی صادر گشت.
به عنوان جمع بندی این پرونده و نکاتی که می توان پیرامون آن توصیه کرد باید گفت که اگر آسیبی به مسجد وارد شد و یا حتی حادثه طبیعی رخ داد اولین کاری که باید انجام شود این است که تامین دلیل صورت گیرد تا میزان تخریب و تقصیر مشخص شود. اگر این کار حقوقی انجام نشود در صورت از بین رفتن آثار، رسیدگی دچار مشکل و پیچیدگی خواهد شد.
نکته مفید دیگری که باید مورد توجه ائمه جماعات و اعضای هیئت امنای مساجد قرار گیرد این است که حسب قانون مسجد خودش یک موقوفه و یا رقبه است و هر رقبه دارای شخصیت حقوقی مستقل مانند همه نهادها و ادارات است که توسط هیئت امنا و مدیر مسجد یعنی امام جماعت اداره می شود.
در پایان هم اشاره به این نکته ضروری است که بیمه مسئولیت مدنی که شامل همه افرادی می شود که در مسجد حضور دارند می تواند بسیار برای مسجد مفید باشد. بیمه مسئولیت مدنی مساجد با حق بیمه کمتر از 200 هزار تومان خسارات وارد شده به افرادی که در مسجد حضور دارند را جبران خواهد کرد.