پایگاه تخصصی مسجد : به مناسبت دهه تکریم و غبار روبی مساجد رسانه های گروهی سخنانی از شخصیت های مختلفی را با موضوع جایگاه مسجد در صفحه اخبار خود منتشر نمودند که متن ذیل انعکاس بخشی از این مطالب است .
*هیأت امنای مسجد از همه سنین انتخاب شوند
رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، گفت: از مهمترین راهکارهای جذب و ترغیب جوانان به مساجد حضور روحانی آگاه، عالم و با حوصله در مساجد است.
حجت‌الاسلام نجف لک زایی در گفت و گو با شبستان، بر لزوم اهتمام ویژه به جایگاه مساجد تاکید کرد و گفت: نخستین نکته در زمینه اهتمام به جایگاه مسجد، داشتن امام جماعت تمام وقت برای مساجد است زیرا نقش امام جماعت در ترغیب جوانان به مساجد بسیار ارزشمند و مهم است. از این رو باید چنین امکانی را برای مساجد فراهم کرد.
وی با اشاره به اینکه تمام وعده‌های نماز باید در مساجد به جماعت برگزار شوند، افزود: این طور نباید باشد که برخی مساجد فعال نباشند و در برخی هم نماز جماعت برگزار نشود، بلکه همیشه باید در مساجد باز و نوبت های نماز به جماعت برگزار شوند.
رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به اینکه از مهمترین راهکارهای جذب و ترغیب جوانان به مساجد حضور امام جماعت آگاه، عالم و با حوصله در مساجد است، خاطر نشان کرد: نکته دیگر الگوگیری از شیوه حضرت محمد مصطفی (ص) در مساجد است و همیشه باید روش‌های آن حضرت را در همه حوزه‌ها به کار گرفت.
لک زایی درباره فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی مساجد، گفت: این فعالیت‌ها هیچ‌گاه نباید تعطیل شوند، مسجد باید مرکز فرهنگی، اجتماعی، هنری و تربیتی هر محله باشد و گرنه جوانان به سایر مراکز سوق پیدا می‌کنند.
وی با اشاره به اهمیت حضور جوانان در امور مساجد، گفت: مشارکت جوانان در این امور بسیار مهم است بنابراین هیئت امنای مساجد نیز باید مرکب از سنین مختلف باشند تا بتوانند همه را به مسجد جذب کنند.
رییس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با بیان اینکه هیئت امناء مساجد باید فعالیت‌های آن را در حوزه‌های مختلف تفکیک و تعریف کنند، توضیح داد: این تعریف امور مساجد در شاخه‌های متنوع باعث می‌شود تا از همه قشر و سنی بتوانند در این فعالیت‌ها مشارکت کنند.
لک زایی گفت: یک امام جماعت مسجد باید با سواد، با اخلاق، مردمدار، با حوصله و تمام‌وقت در اختیار همه اقشار باشد، زیرا تنها در این صورت است که وی می‌تواند مردم را جذب کند و نسل جوان را به سمت مساجد سوق دهد.
*معنویت مسجد در فضای مجازی نیست
استاد دانشگاه تهران گفت: معلمان در مدارس و فرهیختگان در فضای مجازی می‌توانند جوانان را برای حضور در مساجد ترغیب کنند، چون جوانان به فضای مجازی علاقه‌مند هستند، اما اثرگذاری و معنویت مسجد در فضای مجازی پیدا نمی‌شود.
حجت‌الاسلام دکتر رضا برنجکار عضو هیئت علمی پردیس قم دانشگاه تهران به مناسبت حضور در دهه تکریم و غبارروبی مساجد خطاب به خبرنگار فارس گفت: در اسلام مسجد محوریت دارد و تنها بحث نماز و روزه نیست بلکه معرفت‌افزایی، معنویت‌افزایی، رفع مسائل اقتصادی، سیاسی و ... در مساجد صورت می‌گیرد. مرکز فرماندهی پیغمبر(ص) مسجدالنبی بود،ه ایشان در همین فضا مردم را دعوت می‌کرده و برای جهاد آنها را فرا می‌خواندند، بنابراین مساجد محور همه فعالیت‌های ما می‌تواند باشد.
وی در ادامه افزود: ما امروز باید از همه تکنولوژی‌های جدید و امکاناتی که بشر بدان رسیده است، استفاده کنیم، بدین جهت که ما می‌خواهیم دینمان را تبلیغ کنیم. بنابراین باید از این امکانات استفاده صحیح و بهره لازم را ببریم و عقب نمانیم.
این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه ما نیز باید از اینترنت و فضای مجازی استفاده کنیم اما هیچیک نقش مسجد را نخواهد داشت، تأکید کرد: همه اینها می تواند مکمل مسجد باشند، بهرحال یک عده چه ما بخواهیم یا نخواهیم به مسجد نمی‌آیند و در این گروه‌های مجازی بیشتر علاقه‌مند هستند. این یک واقعیت است! بنابراین باید ما هم از این فضاها استفاده کنیم.
حجت‌الاسلام برنجکار با تأکید بر اینکه اثری که مسجد و روحانی در آن دارد متفاوت از گروه‌های مجازی است، یادآور شد: تربیت، اخلاق و بسیاری مسائل را می‌توانیم از روحانیت مساجد بیاموزیم. مردم می‌توانند اهل مساجد باشند و در این گروه‌ها و فضاها نیز حضور داشته باشند، اینها مغایر هم نیستند اما باز هم حضور در مساجد اثربخش‌تر از همه این فضاها است.
وی درباره جذب جوانان در فضاهای مجازی و افزایش جذابیت مساجد برای حضور آنها گفت: زمانی که جوان به مسجد می‌آید و با سخنرانی جذاب مواجه نمی‌شود و فضا را مناسب افراد مسن می‌بیند، طبیعی است پس می‌زند. امروز دانشجویان با هم گروه‌های همفکری دارند و تجربه حضور در مساجد را هم ندارند، شاید به این دلیل که دیگران از ما بهتر عمل می‌کنند، بنابراین همیشه نباید تقصیر را به گردن مسئولان انداخت.
حجت‌الاسلام برنجکار با بیان اینکه باید تلاش کنیم مسجدی‌ها را افزایش دهیم، توضیح داد: باید برنامه‌های مساجد را افزایش داد و برای آن تبلیغ کرد، مثلا چه اشکالی دارد یک معلم در مدرسه به بچه‌ها بگوید که امشب مسجد محل فلان برنامه را دارد. مدارس که فقط وظیفه ندارند که آموزش بدهند، پرورش هم باید داشته باشند. بچه‌ها باید بدانند در مسجد دوستان خوبی پیدا می‌کنند و شبهاتشان برطرف می‌شود لذا وقتی به همه ابعاد در مسجد توجه شود، قطعا به مساجد جذب می‌شوند.
وی درباره نقش ائمه جماعات در سازندگی مساجد گفت: نقش ائمه جماعات بسیار با اهمیت است، در دوران گذشته رقیبی برای مساجد نبود الان هم در سوی خودمان و هم در طرف مقابل اسلام، رقبای زیادی هستند اما هیچ یک تأثیری که روحانی و مسجد دارد را نخواهند داشت. بنابراین ما باید دو گونه برنامه برای مردم داشته باشیم؛ نخست برنامه‌ای برای جذب آنها و دوم برنامه‌ای برای حضور مستمر آنها در مسجد. نه اینکه چند بار بیایند و بعد هم بی‌میل شوند.
*نیازمند آسیب‌شناسی کلان برای کاهش حضور بانوان در مسجد هستیم
عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا(س) با تأکید بر اینکه عدم حضور مردم در مسجد ماهیت فرهنگی و اعتقادی ندارد، گفت: نیازمند آسیب‌شناسی کلان برای کاهش حضور بانوان در مسجد هستیم.
دکتر بتول مشکین‌فام عضو هیأت علمی دانشگاه الزهرا(س) با بیان اینکه استفاده از ظرفیت علمی نوجوانان و جوانان در فصل تابستان در مسجد می‌تواند در گرایش و جذب آنها در این مکان معنوی دخیل باشد، به خبرنگار فارس گفت: اگر در مساجد دوره‌های آموزشی تعریف شود و دانشجویان وظیفه خود بدانند دروسی که طی یک سال یاد گرفته‌اند به بچه‌های محلشان منتقل کنند، به این صورت علم از طریق مسجد در آن محل منتقل می‌شود.
وی با اشاره به اینکه بانوان مسجدی هم در این رابطه می‌توانند فعال باشند، افزود: بانوان می‌توانند به راحتی آنچه را که در زمینه‌های علمی و هنری مانند قالی‌بافی، خطاطی، نقاشی، آشپزی و غیره فراگرفته‌اند به نسل نو در مسجد و یا اطراف مسجد منتقل کنند تا به این ترتیب مساجد تبدیل به آموزشگاه و مدرسه شود.
مشکین‌فام استفاده از فعالیت‌های مشاوره‌ای محور را از دیگر عوامل جذب بانوان و جوانان به مسجد دانست و تصریح کرد: اینکه اختلاف میان دو نسل یعنی والدین و فرزندان از طریق بانوان مشاوره‌ای مسجد برطرف شود، نقش بسیار مهمی در تربیت و انتقال آموزش به آنان دارد.
وی خواستار آسیب‌شناسی کاهش حضور بانوان در مسجد شد و ادامه داد: باید جذابیت‌هایی ایجاد شود که مادران همراه با کودکان خود در مسجد حضور یابند، همچنین آسیب‌شناسی شود که چرا بانوان از حضور در مسجد سرباز می‌زنند؟ زمانی بود که مساجد برای نمازخواندن شلوغ بود، زمان هشت سال دفاع مقدس مسجد به عنوان سنگر عمل می‌کرد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه به هر حال برای حضور اقشار مختلف مردم در مسجد مشکلاتی حضور دارد، بیان داشت: آن قدر انسان‌ها گرفتار شدند که فقط مسیر را به گونه‌ای طی می‌کنند که فقط به منزل برسند و کارهای منزل را انجام دهند، این گرفتاری‌ها سبب شده از خانواده خودش هم ببرد، چه برسد به اینکه به مسجد برود.
وی افزود: باید فضای کسب و کار طوری تنظیم کنیم که افراد فرصت‌هایی را برای خدا و مسجد پیدا کنند، اکنون با این ترافیک‌ها، فاصله‌ها و کارهای فراوانی برای هر فرد در جامعه است و حتی برخی افراد چند شغله هستند، به همراه مشکلات مالی و اقتصادی مزید بر علت شده که نقش‌های منفی برای عدم حضور مردم در مسجد بازی می‌کنند.
مشکین‌فام خاطرنشان کرد: فاصله گرفتن از اماکن مذهبی به گونه‌ای شده است که بیشتر نسل کهنسال را در مسجد مشاهده می‌کنیم، اینکه فردی با خستگی فراوان ساعت ٩ یا ١٠ شب به منزل می‌رسد، خب! طبیعی است که دیگر وقتی برای رفتن به مسجد پیدا نمی‌کند، در وهله نخست باید مشکلات اقتصادی را حل کرد، بنابراین عدم حضور مردم در مسجد ماهیت فرهنگی و اعتقادی ندارد.
وی نقش ائمه جماعت را در وازدگی نوجوانان و جوانان از مساجد را مهمترین نکته دانست و گفت: اگر امامان جماعت نقش خود را به درستی ایفا کنند، نسل نو با اشتیاق فراوان در مسجد حضور می‌یابد، اینکه برخی امامان جماعت مسائل اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی را رعایت نمی‌کنند، دیگر افراد رغبت نمی‌کنند پشت سر چنین امام جماعتی نماز بخوانند، اگر ائمه جماعت آلوده به دنیا شوند، به تبع آن اعتماد نمازگزاران سلب می‌شود.
معاون مرکز مطالعات و همکاری‌های علمی بین‌المللی وزارت علوم تحقیقات و فناوری خواستار ارزیابی ائمه جماعت از سوی نهاد و ارگان‌های مربوطه شد و اظهار داشت: هر از گاهی بایستی نظارت و بازنگری در عملکرد ائمه جماعت صورت گیرد و آنها از منظر اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی پایش شوند که چرا جمعیت نمازگزاران آن مسجد کم شده است، امیدوارم شاهد روزی باشیم که مانند گذشته مساجد ما نقش سنگر داشته باشند.
*لزوم توجه به قداست مسجد در طراحی برنامه‌های فرهنگی-هنری
مهران امامیه بازیگر و مجری رادیو، مسجد را مأمن مسلمانان نامید و گفت: از همان دوران کودکی همواره حضوری فعال در مسجد داشتم و دارم.
مهران امامیه در گفت وگو با خبرنگار تسنیم، گفت: برنامه‌های متعدد و متنوع فرهنگی و هنری مسجد در دوران ابتدایی انقلاب اسلامی، این مکان مقدس را به پایگاهی امن و بری از آسیب‌های اجتماعی برای جوانان تبدیل کرده بود.
امامیه ادامه داد: از همان فضای مقدس و روح معنویت بود که جوانان متخصص؛ هنرمند و کاربلد در همه زمینه‌ها تربیت شدند؛ جوانانی که با اتکا به تعهد سرمنشاء خدمات بسیاری به جامعه شدند.
این مجری رادیو اضافه کرد: امروزه نیز در برخی شهرستان‌های کوچک که امکاناتی مانند سالن‌های بزرگ و مجهز همایش وجود ندارد، همچنان مسجد بهترین مکان برای فعالیت‌های هنری و فرهنگی است اما متاسفانه در تهران تا حدودی رونق مساجد کم شده است. در حالی که می‌توان ظرفیت و پتانسیل مساجد را بخوبی در راه تربیت نسل آینده بکار گرفت.
وی با بیان اینکه مسجد مکانی صرفاً عبادی نیست، به جایگاه این مکان مقدس در گذشته جامعه ایرانی اشاره کرد و گفت: در طول تاریخ ایران همواره مسجد علاوه بر اینکه مکانی عبادی و محلی برای انجام فرایض دینی بوده است، به عنوان بهترین پایگاه برای رفع مشکلات مردم چه مشکلات روحی و روانی و چه معیشتی بوده است. فاصله دو نماز جماعت نیز، فرصتی مغتنم بود که در آن پرسش‌ها، شبهات و مسائل دینی مردم پاسخ گفته می‌شد.
امامیه در بخش دیگری اخلاق اسلامی را مهمترین عامل در ترغیب مردم به حضور در مسجد عنوان کرد و بیان داشت: رفتار مسؤلان مسجد از متولی گرفته تا خادم و بخصوص امام‌جماعت باید نوعی تبلیغ عملی دینی باشد. اینگونه رفتارهای بیشتر از هر عاملی می‌تواند جوانان را به سمت مسجد جذب کند و آنان را برای حضور فعال در مراسم‌ها و برنامه‌های فرهنگی و هنری تشویق کند.
مجری پیشکسوت رادیو خاطرنشان کرد: در طراحی برنامه‌های فرهنگی و هنری باید مراقب بود از سویی این برنامهها با کیفیت و با مقتضیات جوان امروزی همگن باشند و از سوی دیگر به جایگاه و قداست مسجد خدشه‌ای وارد نکنند.
امامیه در پایان با اشاره به لزوم ساخت آثار هنری با محوریت مسجد، اظهار داشت: تاکنون نیز نمایش‌های رادیویی و آثار تلویزیونی و سینمایی خوبی ساخته شده است که در آنها موضوع مسجد نیز به عنوان یکی از ارکان جامعه ایرانی نمایان است اما با توجه به اهمیت مسجد، جا دارد تلاش بیشتری در زمینه صورت گیرد که البته هنرمندان بسیاری در کشور حضور دارند که از این موضوع استقبال می‌کنند.
*احساس و اندیشه ایرانی در مسجد به کمال می‌رسد
منصور سهراب‌پور تهیه‌کننده و بازیگر، مسجد را پایگاه روح و و دل انسان مسلمان دانست و گفت: حضور در این مکان مقدس نقش بسزایی در آرامش روحی و روانی فرد دارد.
به گزارش برنا، سهراب پور در رابطه با نقش مسجد در زندگی انسان ها افزود: مسجد محلی است که می‌تواند به بهترین شکل، فرد و در معنایی عام‌تر اجتماع را به تعادل روحی برساند.
سهراب‌پور ادامه داد: متاسفانه امروزه تا حدودی رونق مساجد کمتر شده است و به شخصه وقتی برای نماز به مسجد می‌روم خیلی از این موضوع ناراحت می‌شوم. این در حالیست که نمی‌توان نقش مسجد را به عنوان پایگاهی مستحکم در اجتماع ایرانی از یاد برد.
وی تأکید کرد: عدم‌حضور جوان در مسجد به هر دلیلی که باشد، زمینه را برای هجوم فرهنگی فراهم می‌کند. جوان به غذاری روحی نیاز دارد و اگر این خوراک از دالان مسجد تأمین نشود، از جای دیگری به جوان تزریق خواهد شد!
این تهیه‌کننده سینما اضافه کرد: پیش از انقلاب و پس از آن خاصه در دوران جنگ تحمیلی مسجد با حضور جوانان رونق شگفت‌انگیزی داشت بطوریکه محل اصلی اجتماع جوانان شده بود. در چنین فضایی قطعاً روح و روان جوان تحت‌تاثیر فضای معنوی قرار خواهد گرفت و کم‌کم به سمت ارزش‌ها و باورهای دینی سوق پیدا خواهد کرد.
وی تصریح کرد: ایران امروز هر چه دارد به یمن رونق مساجد است. دل و اندیشه ایرانی در مسجد به کمال می‌رسد و در این مکان مقدس است که شخصیت‌های متعهد رشد می‌کنند.
سهراب‌پور اخلاق‌مداری متولیان مسجد را مهمترین عامل در جذب جوانان دانست و اظهار داشت: می‌توان با برگزاری کلاس‌های هنری و فرهنگی با کیفیت و متناسب با مقتضیات زمان، جوان را برای حضور فعال در مسجد ترغیب کرد اما باید دانست مهمترین عامل اخلاق‌نیک هیأت‌امنای مسجد و روحانی است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اخلاق خوش اسلامی بیشترین نقش را در جذب جوان به مسجد دارد و این نکته در آموزه‌های دین اسلام به خصوص تشیع و در احادیث روایت‌شده از ائمه معصومین (ع) به خوبی مشهود است. با سادگی و صداقت و اخلاق خوش، جوان مجذوب هنجارهای و باورهای دینی می‌شود و به تبع آن به حضور فعال در مسجد ترغیب خواهد شد.
حضور در مسجد باید در سبد فرهنگی مردم قرار گیرد
یک عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: برگزاری مراسم فرهنگی و اجتماعی در مساجد یکی از راه‌های ایجاد جاذبه در مساجد است و حضور در مسجد باید در سبد فرهنگی مردم قرار گیرد.
دکتر مهدی گلشنی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و از چهره‌های ماندگار کشورمان به مناسبت فرا رسیدن دهه تکریم و غبارروبی مساجد که امسال با شعار «آینده را از مسجد بسازیم» برگزار می‌شود، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) با بیان این نکته که مسجد باید برای عموم جامعه جذابیت داشته باشد، گفت: مساجد باید جذاب باشند، یعنی طوری که مردم احساس کنند فضا و مکان برای خودشان است.
وی با تأکید بر اصلاح انحرافات فرهنگی خاطرنشان کرد: در قدیم اینگونه بود که از صبح تا شب درب مساجد باز بود و اگر در طول روز هم کسی می‌خواست می‌توانست در مسجد حاضر شود اما اکنون در برخی مساجد قبل از نماز درب مساجد باز می‌شود و بعد از نماز هم بسته می‌شود.
همین صدای اذان می‌تواند از بسیاری انحرافات در جامعه جلوگیری کند
گلشنی اظهار کرد: مساجد باید جاذبه داشته باشند و جوانان این مکان را مناسب خودشان بدانند. همچنین مساجد باید در سبد فرهنگ ما قرار بگیرد، من خودم گاهی در مساجد حضور پیدا می‌کنم و این کمبود را مشاهده می‌کنم. یکی از اندیشمندان روسی که به ایران آمده بود تعریف می‌کرد که پیش از ایران به ترکیه رفته بوده و در تمام مواقع نماز، صدای اذان را می‌شنیده اما در ایران چنین چیزی را همه جا نشنیده است، باید این را هم ارتقا دهیم، همین صدای اذان می‌تواند از بسیاری انحرافات در جامعه جلوگیری کند.
وی همچنین افزود: از دوران کودکی یادم می‌آید که جنبه‌های دوست‌یابی، ارتباط برقرار کردن و مسائل دیگر در مساجد زیاد بود. مساجد می‌توانند جلساتی برای سخنرانی‌های مختلف بگذارند تا مردم پایشان به مساجد بیشتر باز شود، البته اجرای این کار نیازمند برنامه‌ریزی فرهنگی است و بدون مقدمه نمی‌شود.
رئیس گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف به نقش تعیین‌کننده مراکز فرهنگی اعم از رسانه ملی و ... در تغییر فرهنگ جامعه نسبت به مسجد اشاره کرد و افزود: این تغییر به تدریج می‌تواند صورت بگیرد و مردمی که در مسجد هستند باید احساس کنند که در محل زندگی خود حاضر شده‌اند.
این چهره ماندگار کشورمان بر لزوم تغییر فرهنگ حاکم بر جامعه تاکید کرد و اظهار داشت: در قدیم افرادی بودند که مردم برای نشستن پای جلسات سخنرانی‌شان تلاش می‌کردند و یا حتی شنیدن سخنرانی آنها از رادیو و تلویزیون را تحت هیچ شرایطی از دست نمی‌دادند، چون برای مردم جذاب بود. در زمان رژیم گذشته، مرحوم راشد یا مرحوم فلسفی که سخنرانی می‌کردند هر کس هر جا بود رادیو را روشن می‌کرد.
گلشنی در پایان برگزاری کلاس‌های متنوع برای جوانان و نوجوانان و برگزاری مراسم‌های فرهنگی و اجتماعی در مساجد را یکی از راه‌های ایجاد جاذبه در مساجد عنوان‌کرد.